Kultura i historia podobnie jak przyroda były bardzo hojne dla tego regionu turystycznego, który jest zamieszkały już od trzech tysiącleci. Nieopodal Zadaru znajduje się miasto Nin, najstarsze chorwackie miasto królewskie - miejsce, w którym narodziło się państwo chorwackie. Już w VII wieku Zadar stał się stolicą Dalmacji i był nią aż do roku 1918. Na półwyspie, gdzie leży stara, zabytkowa część miasta, kamiennym ulicom dodatkowo uroku dodaje kościół św. Donata z IX wieku, największe rzymskie forum odkryte po tej stronie Adriatyku, kościół pod wezwaniem św. Stošije z XIII w. i św. Krševana z XII w. Idąc ulicą Szeroką lub Kalelargą, którą obowiązkowo przechodzi każdy odwiedzający to miasto, można najlepiej poczuć atmosferę i duszę tego miasta, przeżywającego obecnie swoją drugą młodość jako ośrodek, w którym najwięcej inwestuje się w infrastrukturę komunalną i budownictwo.

Jednym z cudów architektury, niespotykanych nigdzie indziej w Europie są „morskie organy”, znajdujące się w podmorskiej części przy głównej miejskiej promenadzie. Dzięki prądom morskim i falom przechodzącym przez specjalne rury zamontowane w morzu powstają niesamowite dźwięki, tzw. morska muzyka, która rozchodzi się po całej promenadzie. W ciągu krótkiego czasu, gdyż „morskie organy” powstały w zeszłym roku, stały się one obowiązkową atrakcją turystyczną przyciągającą tysiące zaciekawionych turystów odwiedzających Zadar i jego okolicę. Właśnie z tej części zadarskiej promenady, cytując Alfreda Hitchcocka, rozciąga się widok na najpiękniejszy na świecie zachód słońca. Te słowa sławny pisarz napisał po swojej wizycie w Zadarze, który do końca życia kojarzył mu się z niesamowitym obrazem słońca topiącego się w morzu.

W regionie tym, w miasteczku Nin, oddalonym od Zadaru o 18 km, przez XII wieków przetrwał do dnia dzisiejszego stary kościółek św. Krzyża, najmniejsza katedra chrześcijańska na świecie. Jej długość to zaledwie 36 kroków. Przy budowie kościóła uwzględniono zmiany położenia słońca podczas całego roku, dlatego budowla ta oprócz miejsca do modlitwy może służyć jako zegar i kalendarz.

Północna część wybrzeża dalmatyńskiego z największym centrum urbanistycznym w Zadarze, istniejącym od trzech tysiącleci, nosi nazwę „wrota parków narodowych”, gdyż jego wyjątkowe położenie geograficzne dosłownie otwiera wrota pięciu parków narodowych, a każdych z nich można zwiedzić w ciągu jednego dnia. Paklenica, Wodospady rzeki Krki (Slapovi Krke), Jeziora Plitwickie (Plitvička jezera), Północny Velebit (Sjeverni Velebit) i Kornaty, każdy z nich oczarowuje nas swoim pięknem. Kaniony Velika i Mala Paklenica, ze ścianami idealnymi do uprawiania wspinaczki skałkowej, stanowią wyzwania dla wszystkich miłośników przyrody i podróżników. Flora i fauna tego obszaru obejmuje liczne gatunki endemiczne, takie jak sęp płowy (bjeloglavi sup), jest to jedno z dwóch siedlisk tego ptaka w Chorwacji. Spotykamy tutaj szereg jaskiń oraz interesujących fenomenów krasowych, podobnie jak w najwyżej położonej części tego masywu, w Parku Narodowym Sjeverni Velebit (Północny Velebit), który został wpisany na światową listę rezerwatów biosfery UNESCO.

Dziewicza przyroda chronionych terenów, gatunków roślinnych i zwierzęcych, jaskiń i jam zalesionej góry i jej stoków jest całkowitym przeciwieństwem widoku, który rozciąga się z tych wyżyn górskich na koronkową sieć wysepek Parku Narodowego Kornaty. Zadarski archipelag tworzy 365 wysp, z czego 150 większych i mniejszych wysepek wchodzi w skład Parku Narodowego Kornaty. Są to głównie gołe skały otoczone przejrzystym lazurowym morzem, strome urwiska zanurzone w morskich głębinach, które dochodzą nawet do kilkuset metrów. Prawdziwy raj dla żeglarzy z mnóstwem małych zatoczek, małych przystani i ukrytych plaż, to miejsce, które każdy żeglarz pływający po Adriatyku obowiązkowo musi odwiedzić, a także współcześni Robinsoni szukający samotności i odpoczynku na dziewiczych plażach nad brzegiem krystalicznie czystego morza. Park Przyrody Telašćica, porośnięta lasem część archipelagu Kornaty, jest jedną z najbezpieczniejszych dla żeglarzy naturalnych zatok na Adriatyku, ale także miejscem skrywającym fenomen przyrody – słone jezioro Mir, którego woda jest cieplejsza od wody morskiej! Wśród śródziemnomorskiej roślinności pól krasowych znajduje się stanowisko muflonów. Jest to także miejsce idealne na wypoczynek i łowy znane już od czasów rzymskich. Jezioro Vransko z rezerwatem ornitologicznym, jest największym naturalnym jeziorem w Chorwacji. Położone jest w regionie zadarskim. W niektórych miejscach odległość jziora od morza wynosi zaledwie 800 metrów. Znajduje się tutaj jedyne na wybrzeżu Chorwacji stanowisko czapli purpurowej. Jezioro bogate jest w ryby słodkowodne, a ze względu na mieszanie z wodą morską, występują tutaj węgorze. Goście zwiedzający park mogą uzyskać pozwolenie na wędkowanie na jeziorze Vransko. Można tutaj również wynająć łódkę.

Różnorodny krajobraz, od wzniesień górskich do małych zatok na wyspach, daje możliwości aktywnego wypoczynku, który organizowany jest przez agencje turystyczne. Można również na własną ręke wypróbować trasy rowerowe, uprawiać trekking, paralotniarstwo, free climbing, czy też eksplorować jaskinie.
(ŹRÓDŁO: TZ CHORWACJA)